कथासंग्रह

सौ. शोभा पाठक यांचा रोजच्या जीवनावर आधारित असलेला हा लेख आणि कथांचा संग्रह! त्या ह्या जगात नाहीत. त्या जरी अमेरिकेत स्थायिक झाल्या होत्या, तरी या कथांमधील व्यक्ती मात्र अस्सल भारतीय वाटतात. मनुष्यस्वभाव जगात सगळीकडे सारखाच असतो, त्या स्वभावाचे पैलू लेखिकेने या संग्रहात सहजतेने ओघवत्या शैलीतून सादर केले आहेत. हे लेख व कथा प्रत्यक्ष घडलेल्या किंवा पुढेही घडणाऱ्या घटना यांचा पाठपुरावाच आहे!

मराठी कथासाहित्यात विजय तेंडुलकरांच्या कथांचे स्थान आगळे ठरावे. एकूणच मानवी जीवनाकडे पाहण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन कमालीचा आस्थेवाईक आहे. माणसांची जगण्याची धडपड अतिसूक्ष्मपणे न्याहाळताना त्यांचे शब्द जणू कॅमे-याचा डोळा होतात. आपल्या कथांमधून त्यांनी तत्कालीन समाजमानसाचा वेध घेतला आहे. मानवी संबंधांतली गुंतागुंत, स्त्रियांच्या नशिबीचा भोगवटा, कलंदरांची ससेहोलपट, बदलत्या काळातले व्यावहारिक संबंध, हे सारे त्यांच्या कथांमधे अधोरेखित झालेले असते. सामाजिक विसंगतींवरचे मार्मिक, मर्मभेदी भाष्य खास तेंडुलकरी पध्दतीचे ! भाषेची सहजता इतकी अकृत्रिम - इतकी थेट की तेंडुलकर लिहितात आणि अर्थ मनात उमटतो.

ह्या ती ला विशिष्ट नाव नाही. स्त्री हीच तिची ओळख. आयुष्यभर तिला सोबत फक्त नानाविध दु:खांची ! धर्माच्या नावाखाली तिचा छळ मांडणा-या जाचक परंपरा खंडित झाल्या ख-या, पण प्रश्न संपले नाहीत. जगण्याच्या नव्या पद्धतीतून तिच्यासाठी नवे प्रश्न निर्माण होतच राहिले. यातनांचे, पीडेचे प्रकार बदलेले पण दुख:ची जात तीच-जीवघेणी! तिचं शिक्षण, तिचं आर्थिक स्वावलंबन, तिचं कर्तृत्व-सगळं खोट! खरं फक्त तिचं स्त्री असणं ! ती अडाणी कामकरी असो अथवा वकील, डॉक्टर, इंजीनियर असो, तिच्या स्तरात तिला भेटणारा पुरूष आणि त्याचा समाज तिची छळणूक करीतच राहिला. स्त्रीच्या जगण्याचा गेल्या शंभर वर्षांचा हा साहित्यिक इतिहास म्हणजे खरं तर प्रत्येकीची कथा !