विज्ञान

'पृथ्वीच्या रंगमंचावर रंगले आहे एक महानाट्य. हे नाटक सुरू झाले साडेचार अब्ज वर्षांपूर्वी, त्यावेळी झाली पृथ्वीची उत्पत्ती. या पृथ्वीतलावर चेतनसृष्टीने पदार्पण केले चार अब्ज वर्षांपूर्वी. सतत वाढता विस्कळितपणा हा जडसृष्टीचा गुणधर्म. मात्र जीवसृष्टीने या प्रवृत्तीवर मात केली, जीवसृष्टीचा हा तरू सतत वर्धिष्णू राहिला, विविधांगांनी बहरत राहिला. या महानाट्यातील आगळीवेगळी सजीव पात्रे म्हणजे रेणूंचे अत्यंत सुसंघटित सहकारी संघ. या पात्रांनी पृथ्वीच्या रंगमंचावर साकारलेले'

चार्ल्स डार्विनने उत्क्रांतीचा सिध्दांत मांडला दीडशे वर्षांपूर्वी. अनेक सूक्ष्म निरीक्षणे, विविध तपशीलवार नोंदी आणि या सा-यांची तर्कशुध्द गुंफण यांच्या वैज्ञानिक बैठकीवर रचलेला हा सिध्दांत. डार्विनच्या जन्माच्या द्विशताब्दीवर्षात उत्क्रांती सिध्दांताच्या विकासाचा वेध घेणारे उत्क्रांती

विज्ञान हा वर्तमानकाळाचा युगधर्म आहे. सा-या मानवी जीवनाचा तो आधारच आहे. विज्ञानाने सारे मानवी जीवन आमूलाग्र बदलले. केवळ एका विसाव्या शतकात हे साध्य झाले. एकविसावे शतक मानवी स्वरूपच बदलून टाकणार आहे. मानवाच्या उत्क्रांतीमध्येच विज्ञान हस्तक्षेप करेल. चंद्र-मंगळावर मानवी वसाहती होतील, आणि मानव सूर्यमालेबाहेर जाण्याची स्वप्ने पाहील. इंटरनेटद्वारे बुध्दिमान जागतिक मेंदू निर्माण होईल. नॅनो आणि बायो टेक्नॉलॉजी हे परवलीचे शब्द होतील. इन्फर्मेशन सुपर पॉवर्स अस्तित्वात येतील. इंटिलिजंट स्टेटस् देशातील नागरिकांना एकात्म करतील. विज्ञानावर प्रभुत्व ही एक अटीतटीची स्पर्धा होईल. विज्ञान वेध या प्रस्तुत पुस्तकात त्याची झलक दिसून येईल. भारताला मात्र या स्पर्धेत मागे राहून परवडणार नाही.

या अफाट विश्वात आपण एकटेच आहोत काय ? की आपल्याला कुणी साथीदार आहेत ? आकाशगंगेत आपण एकमेवाद्वितीय आहोत ? की ती प्रगत जीवसृष्टींनी गजबजलेली आहे ? विश्वात लक्षावधी प्रगत संस्कृती असतील काय ? असतील तर त्यांचेकडून अजून संदेश का आला नाही ? जीवनाची उत्क्रांती निसर्गत: झाली आहे ? की कुण्या महाशक्तीने जीवसृष्टी निर्माण केली आहे ? फार फार पूर्वी अवकाशयात्री पृथ्वीवर आले होते काय ? त्यांनी आपल्या भेटींचे पुरावे मागे ठेवले आहेत काय ? आज शास्त्रज्ञांना पडलेल्या प्रश्नांची ही मालिका आहे. दुस-या टोकाचाही विचार आज मांडला जात आहे. आपल्या मानवजातीशिवाय या विश्वात दुसरं कुणीही नाही. आपण आहोत म्हणूनच विश्वाच्या अस्तित्वाला अर्थ आहे. परग्रहावरील प्रगत जीवसृष्टीचा शोध व्यर्थ आहे. अंधा-या खोलीत नसलेले काळे मांजर शोधण्याचा तो प्रकार आहे. तरीही सहस्रावधी शास्त्रज्ञ प्रगत संस्कृतीच्या शोधात आज गुंतलेले आहेत. आज ना उद्या त्यांचा संदेश येईल अशी त्यांना आशा आहे. विश्वात आपण एकटेच आहोत काय ? हा ग्रंथ या मतामतांच्या गलबल्याचा एक आढावा आहे.