Combo

साहित्यापासून संगीतापर्यंत,
छायाचित्रणापासून अभिनयदर्शनापर्यंत,
समाजकारणापासून राजकारणापर्यंत,
कलाक्षेत्रापासून क्रीडांगणापर्यंत,
इतिहाससंशोधनापासून भविष्यवेधापर्यंत
विविध क्षेत्रांमध्ये अजोड कर्तृत्व गाजवलेल्या
नामवंतांना आपल्या भेटीला घेऊन येत आहेत
सुप्रसिद्ध निवेदक आणि मुलाखतकार
सुधीर गाडगीळ.
या नामवंतांशी भरभरून मारलेल्या गप्पांमधून
उलगडत जाणारं त्यांचं जीवन अन् कार्य म्हणजे
उत्तुंग भाग १ व २

भाबडा चिमणराव आणि बालनाटयातल्या दुष्ट चेटकिणीपासून
'हसवाफसवी'तल्या एकसे एक सरस सहा भूमिकांपर्यंत धूम
धमाल हसवणारे, 'चौकटराजा'मधल्या नंदू आणि 'श्रीयुत गंगाधर
टिपरे'तल्या आबांपासून 'लगे रहो मुन्नाभाई'मधल्या गांधींपर्यंत
घराघरांत पोहोचलेले दिलीप प्रभावळकर यांचा मिस्कील मानसपुत्र
म्हणजे हा बोक्या सातबंडे !
तो आहे निर्मळ मनाचा नि धाडसी वृत्तीचा. व्रात्य पण वांड नाही व
खोडकर पण खोडसाळ नाही. गरजूला मदत करणं व ढोंगी
माणसांच्या वर्मावर घाला घालणं हा त्याचा धर्म ! प्रत्येक
संकटातून, अग्निदिव्यातून तो सहीसलामत पार पडतो.
दिलीप प्रभावळकरांची लेखनशैली मुळात मिस्किल नि खटयाळ.
बोक्या सातबंडयासारखा समानधर्मी भेटला की, मग तर
विचारायलाच नको. प्रभावळकरांच्या खटयाळपणाला उधाणच येतं.
किशोरांना ते खुद्कन् हसवतात, रिझवतात. बोक्याच्या हाती
आनंदाचं भिरभिरं देऊन त्याला ते मस्त घुमवतात! 'गुगली',
'नवी गुगली', 'हसगत', 'कागदी बाण' व 'झूम' नंतरचं
प्रभावळकरांचं 'बोक्या सातबंडे' हे एक झकास पुस्तक! प्रसन्न
विनोदाचा शिडकावा करणारं.

भाबडा चिमणराव आणि बालनाटयातल्या दुष्ट चेटकिणीपासून
हसवाफसवीतल्या एकसे एक सरस सहा भूमिकांपर्यंत धूम
धमाल हसवणारे, चौकटराजा मधल्या नंदू आणि श्रीयुत गंगाधरे
टिपरेतल्या आबांपासून लगे रहो मुन्नाभाईमधल्या गांधींपर्यंत
घराघरांत पोहोचलेले दिलीप प्रभावळकर यांचा मिस्कील मानसपुत्र
म्हणजे हा बोक्या सातबंडे !
तो आहे निर्मळ मनाचा नि धाडसी वृत्तीचा. व्रात्य पण वांड नाही व
खोडकर पण खोडसाळ नाही. गरजूला मदत करणं व ढोंगी
माणसांच्या वर्मावर घाला घालणं हा त्याचा धर्म ! प्रत्येक
संकटातून, अग्निदिव्यातून तो सहीसलामत पार पडतो.
दिलीप प्रभावळकरांची लेखनशैली मुळात मिस्किल नि खटयाळ.
बोक्या सातबंडयासारखा समानधर्मी भेटला की, मग तर
विचारायलाच नको. प्रभावळकरांच्या खटयाळपणाला उधाणच येतं.
किशोरांना ते खुद्कन् हसवतात, रिझवतात. बोक्याच्या हाती
आनंदाचं भिरभिरं देऊन त्याला ते मस्त घुमवतात! गुगली,
'नवी गुगली', 'हसगत', 'कागदी बाण' व 'झूम' नंतरचं
प्रभावळकरांचं 'बोक्या सातबंडे' हे एक झकास पुस्तक ! प्रसन्न
विनोदाचा शिडकावा करणारं.

भाबडा चिमणराव आणि बालनाट्यातल्या दुष्ट चेटकिणीपासून
हसवाफसवीतल्या एकसे एक सरस सहा भूमिकांपर्यंत धूम
धमाल हसवणारे, चौकटराजा मधल्या नंदू आणि श्रीयुत गंगाधर
टिपरेतल्या आबांपासून लगे रहो मुन्नाभाईमधल्या गांधींपर्यंत
घराघरांत पोहोचलेले दिलीप प्रभावळकर यांचा मिस्कील मानसपुत्र
म्हणजे हा बोक्या सातबंडे !
तो आहे निर्मळ मनाचा नि धाडसी वृत्तीचा. व्रात्य पण वांड नाही व
खोडकर पण खोडसाळ नाही. गरजूला मदत करणं व ढोंगी
माणसांच्या वर्मावर घाला घालणं हा त्याचा धर्म! प्रत्येक
संकटातून, अग्निदिव्यातून तो सहीसलामत पार पडतो.
दिलीप प्रभावळकरांची लेखनशैली मुळात मिस्किल नि खट्याळ.
बोक्या सातबंड्यासारखा समानधर्मी भेटला की, मग तर
विचारायला नको; प्रभावळकरांच्या खट्याळपणाला उधाणच येतं.
किशोरांना ते खुद्कन हसवतात, रिझवतात. बोक्याच्या हाती
आनंदाचं भिरभिरं देऊन त्याला ते मस्त घुमवतात! गुगली,
नवी गुगली, हसगत, कागदी बाण व झूमनंतरचं
प्रभावळकरांचं बोक्या सातबंडे हे एक झक्कास पुस्तक ! प्रसन्न
विनोदाचा शिडकावा करणारं.

भाबडा चिमणराव आणि बालनाट्यातल्या दुष्ट चेटकिणीपासून
हसवाफसवी'तल्या एकसे एक सरस सहा भूमिकांपर्यंत धूम
धमाल हसवणारे, चौकटराजा' मधल्या नंदू आणि श्रीयुत गंगाधरे
टिपरे'तल्या आबांपासून लगे रहो मुन्नाभाई'मधल्या गांधींपर्यंत
घराघरांत पोहोचलेले दिलीप प्रभावळकर यांचा मिस्कील मानसपुत्र
म्हणजे हा बोक्या सातबंडे !
तो आहे निर्मळ मनाचा नि धाडसी वृत्तीचा. व्रात्य पण वांड नाही व
खोडकर पण खोडसाळ नाही. गरजूला मदत करणं व ढोंगी
माणसांच्या वर्मावर घाला घालणं हा त्याचा धर्म ! प्रत्येक
संकटातून, अग्निदिव्यातून तो सहीसलामत पार पडतो.
दिलीप प्रभावळकरांची लेखनशैली मुळात मिस्किल नि खट्याळ.
बोक्या सातबंड्यासारखा समानधर्मी भेटला की, मग तर
विचारायला नको; प्रभावळकरांच्या खट्याळपणाला उधाणच येतं.
किशोरांना ते खुद्कन हसवतात, रिझवतात. बोक्याच्या हाती
आनंदाचं भिरभिरं देऊन त्याला ते मस्त घुमवतात! गुगली',
नवी गुगली', हसगत', कागदी बाण' व झूम'नंतरचं
प्रभावळकरांचं बोक्या सातबंडे' हे एक झक्कास पुस्तक !
प्रसन्न विनोदाचा शिडकावा करणारं.

गेल्या शंभरेक वर्षांत महानुभावांच्या साहित्यावर सांप्रदायिक
आणि संप्रदायिकेतर संशोधक-अभ्यासकांकडून विपुल लेखन झाले
असले, तरी महानुभावीय सांप्रदायिक व्याख्यानपद्धती आणि आधुनिक
महानुभावीय व्याख्यानपद्धती या उभय पद्धतींचे सविस्तर अध्ययन-
अध्यापन झालेले नाही. प्रा. बापट यांचा प्रस्तुत दोन भागांचा ग्रंथ
त्याच्या नावाप्रमाणे महानुभाव वाङ्मयाच्या व्याख्यानपद्धतीचे
चिकित्सक समालोचन आहे. महानुभाव संप्रदायाचे साहित्य आणि
तत्त्वज्ञान यांची इतकी सांगोपांग चर्चा करणारा दुसरा ग्रंथ
माझ्या अवलोकनात नाही. व्याख्यानपद्धतीचे चिकित्सक समालोचन
करताना व्याख्यानांची म्हणजेच साहित्याची आणि तत्त्वज्ञानाची चर्चा
आपोआपच होऊन गेली. म्हणजेच या ग्रंथाची फलश्रुती दुहेरी आहे.
संप्रदायाच्या विशाल साहित्याचा व सखोल तत्त्वज्ञानाचा परिचय होणे
आणि या परिचयातून व्याख्यानपद्धतीचेही आकलन होणे - हे दोन्ही
प्रवाह ग्रंथामध्ये एकवटले आहेत इतके म्हणण्याइतपत परस्परांत
मिसळले आहेत, ती गुंफण हेच एक या ग्रंथाचे स्वतंत्र वैशिष्ट्य होऊन
बसले आहे.
डॉ. बापट यांचा ग्रंथ म्हणजे महानुभावांच्या व्याख्यानवाङ्मयाचे
एक महाव्याख्यानच !
डॉ. सदानंद मोरे

महाराष्ट्रातील सहकारी क्षेत्राने आज डेरेदार वटवृक्षाचा नेत्रदीपक आकार घेतला आहे. सहकाराच्या कडव्या विरोधकांनाही हे मान्य करण्यावाचून आज गत्यंतर उरलेले नाही. या सर्वदूर प्रगतीमागील मूलभूत तत्त्वज्ञानाचा शोध-बोध घेण्यासाठी आज जपान, इस्राएल, आफ्रिका येथील शिष्टमंडळे महाराष्ट्रात उतरताहेत. वारणानगर, अकलूज, कोल्हापूर, इचलकरंजी व प्रवरानगर अशा येथील अनेक सशक्त सहकारी केंद्रांना ही शिष्टमंडळे अभ्यासू वृत्तीने भेटी देताहेत. सहकाराची डोळस कास धरून महाराष्ट्राच्या ग्रामीण जीवनाने निःसंशयपणे शेकडो वर्षांची एक कळकट कात आता टाकली आहे. अद्याप खूप वाटचाल तर करावयाची आहेच.

महाराष्ट्रातील सहकारी क्षेत्राने आज डेरेदार वटवृक्षाचा नेत्रदीपक आकार घेतला आहे. सहकाराच्या कडव्या विरोधकांनाही हे मान्य करण्यावाचून आज गत्यंतर उरलेले नाही. या सर्वदूर प्रगतीमागील मूलभूत तत्त्वज्ञानाचा शोध-बोध घेण्यासाठी आज जपान, इस्राएल, आफ्रिका येथील शिष्टमंडळे महाराष्ट्रात उतरताहेत. वारणानगर, अकलूज, कोल्हापूर, इचलकरंजी व प्रवरानगर अशा येथील अनेक सशक्त सहकारी केंद्रांना ही शिष्टमंडळे अभ्यासू वृत्तीने भेटी देताहेत. सहकाराची डोळस कास धरून महाराष्ट्राच्या ग्रामीण जीवनाने निःसंशयपणे शेकडो वर्षांची एक कळकट कात आता टाकली आहे. अद्याप खूप वाटचाल तर करावयाची आहेच.

मान्यवरांचे काही अभिप्राय
या ग्रंथाद्वारे डॉ. मोरे यांनी आधुनिक महाराष्ट्राच्या इतिहासाचा
आणि लोकव्यवहाराचा सर्वांगीण आंतरविद्याशाखीय वेध घेतला
आहे. अनेक अभ्यासकांनी एकत्र येऊन करायचे कार्य त्यांनी
एकटयाने पार पाडले, ही बाब खचितच गौरवास्पद आहे.
- य. दि. फडके
राजकीय इतिहासचित्रणाचा एक नवा आदर्श निर्माण करणा-या
या ग्रंथाचे महत्त्वाचे वैशिष्टय आहे ते पुराव्यांच्या बहुसंदर्भीय
पध्दतीच्या मांडणीत !
- दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे
भारतीय इतिहासातील एका तेजस्वी पण तणावग्रस्त
कालखंडावर प्रकाशझोत टाकताना एक पूर्णपणे नवा 'पॅरेडाइम'
देणारा हा महाग्रंथ फक्त प्रबोधनच करीत नाही, तर विचारी
वाचकाला अंतर्मुखही व्हायला लावतो.
- कुमार केतकर
मानवी जीवनाप्रमाणेच बहुमिती असणा-या इतिहासाचे सर्वांगीण
दर्शन घडवणा-या या विशाल ग्रंथाचा आवाका थक्क करून
सोडणारा आहे. प्रा. सदानंद मोरे यांनी स्वातंत्र्यलढयातील
निर्णायक कालखंडाची मौलिक चिकित्सा करून विलक्षण
कामगिरी पार पाडली आहे.
- प्रा. जे. व्ही. नाईक
'लोकमान्य ते महात्मा' हा समग्रलक्षी महाग्रंथ म्हणजे सर्वंकष
सांस्कृतिक महाचर्चा असून तिला पुराव्यांची भक्कम चौकट
लाभली आहे. महाराष्ट्राच्या प्रज्ञेला आणि प्रतिभेला अभिमान
वाटावा, अशी ही महान साहित्यकृती आहे.
- रा. ग. जाधव
महाराष्ट्राच्या आधुनिक राजकीय इतिहासाची लखलखीत सप्रमाण
मीमांसा करताना डॉ. सदानंद मोरे यांनी गुंतागुंतीच्या
आंतरप्रवाहांची उकल व त्यांचा अनुबंध यांचा सूक्ष्म वेध घेतला
आहे आणि महाराष्ट्रात गांधी हेच टिळकांचे राजकीय वारसदार
ठरले, ही गोष्ट महाराष्ट्रधर्माला साजेशी व कालसुसंगत झाली,
असा निष्कर्ष काढला आहे.
- सदा डुम्बरे