नवी पुस्तके, नवे विषय

वाचनीयता व सुरसपणा हा लिखित मजकूरास अत्यंत आवश्यक असा गुण आहे. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीच्या काळातील प्रसिद्ध इंग्लिश नाटककार नोअ‍ेल कॉवर्ड म्हणतो ‘वाचकाचा नेहमी विचार करा. त्याला कधी बिचकू नका किंवा तुच्छ लेखू नका. त्याची नस पकडा, त्याला तुमच्या लेखनाच्या मोहात पाडा, त्याची उत्सुकता जागवा, त्याला उत्तेजित करा; गरज पडल्यास धक्का द्या, हसवा, रडवा; पण सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे त्याला कधीही, कधीही, कधीही कंटाळा येऊ देऊ नका.’
या संग्रहातील कथा वाचकांना वाचनीय आणि सुरस वाटल्या, तर लेखक म्हणून मला समाधान वाटेलच; पण या कथांच्या आशयातून वाचकांना आणखी काही जाणवलं, तर या कथांमधून त्यांच्या अधिक जवळ पोचल्याचा आनंद मला लाभेल.
कथा चाळिशी

‘वाचकाचा नेहमी विचार करा. त्याला कधी बिचकू नका िंकवा तुच्छ लेखू नका.
त्याची नस पकडा, त्याला तुमच्या लेखनाच्या मोहात पाडा, त्याची उत्सुकता जागवा,
त्याला उत्तेजित करा; गरज पडल्यास धक्का द्या, हसवा, रडवा;
पण सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे त्याला कधीही, कधीही, कधीही कंटाळा येऊ देऊ नका.’
प्रसिद्ध इंग्लिश नाटककार नोअ‍ेल कॉवर्ड

जन्म-मृत्यू, व्याधी, दु:ख, स्वार्थ, परमार्थ,
अशी विविध आशयसूत्रं हाताळणार्‍या -
परिचिताला अपरिचित बनवणार्‍या
वास्तव अन् फँटसी अशा टोकांमध्ये पूल बांधणार्‍या
सुरस अन् वाचनीय कथांचा संग्रह

‘तुम्ही म्हणजे चालता बोलता ज्ञानकोश आहात,
परंतु माहिती म्हणजे ललित साहित्य नव्हे.
वनशास्त्र हा शास्त्रीय विषय असल्यानं सर्वच लेखन
ललित पद्धतीनं लिहिता येईल का, ह्याचा विचार करा.
ह्या शास्त्रातील विद्वानांची जंगलशास्त्राविषयीची विधानं
उद्धृत करून लिहा. तुमच्या शास्त्रीय ज्ञानाला माणसांचा संदर्भ देऊन लिहा, म्हणजे निर्मितीच्या पातळीवर जाणारं असं लेखन वाचकांना नक्कीच आवडेल. भाषा मात्र सोपी वापरा.' व्यंकटेश माडगूळकरांच्या या सल्ल्याला प्रतिसाद देऊन चितमपल्लींनी आपले सर्व साहित्य सर्व स्तरांवरील वाचकांना आणि अभ्यासकांनाही रंजक, माहितीप्रद व उपयुक्त ठरेल अशा सोप्या भाषेत लिहिले आणि समाजमान्यता मिळवली.
आपल्या आयुष्यातील पासष्ट वर्षे जंगलात काढत तपस्व्याच्या निग्रहाने जंगलातील प्राणिजीवनाचा शास्त्रशुद्ध पद्धतीने अभ्यास करणार्‍या मारुती चितमपल्लींचा परिचय विशेषकरून कुमारवयातील मुलामुलींना करून द्यावा, त्यांच्यामध्ये पशू, पक्षी, कीटक, फुलपाखरे, वनस्पती ह्यांच्याबद्दल ओढ निर्माण व्हावी, त्यांना पर्यावरणाचे महत्त्व समजावे, अशा हेतूंनी लिहिलेले वेधक चरित्र.

डॉ. अनंत सरदेशमुख हे कामगार क्षेत्रामध्ये अनेक वर्षापासून कार्यरत असून आपल्या प्रभावी नेतृत्व गुणामुळे कामगारांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहेत. त्यांचे मार्गदर्शन कामगारांना, उद्योग व्यवसायिकांना व कायदेशीर सल्लागारांना अत्यंत उपयोगी आहे.

नवीन कामगार संहितामुळे नोंदणी परवाना ऑनलाइन सुविधा व उद्योगांचे नियमन सोपे झाले आहे. २९ कायद्यांऐवजी ४ संहितांमध्ये एकत्रिकरण झाल्यामुळे सुटसुटीतपणा आला आहे. असे केंद्रसरकारचे मत असले तरी कामगार चळवळीत मात्र सर्वांचे शंका समाधान झालेले नाही. या परिस्थितीत वस्तुनिष्ठ विश्लेषण व ठोस माहिती आवश्यक होती.

आता या पुस्तकामुळे कायद्यातील बदल सोप्या भाषेत समजून घेऊन त्याप्रमाणे लाभ मिळवणे कामगारांना सोपे झाले आहे व यासाठी श्री. अनंत सरदेशमुख यांनी अत्यंत मोलाचे कार्य केले आहे. सोप्या मराठीत एकत्रितरीत्या कायदा मांडणी केल्यामुळे सर्वसामान्य मराठी समजणाऱ्या कामगारापर्यंत कायद्याचे ज्ञान सुलभतेने उपलब्ध होत आहे.

कायदेशीर तरतुदी सोबत ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, व्याख्या व नियम यांचे सोप्या भाषेत विवेचन सर्वांसाठी उपलब्ध झाले आहे. या पुस्तकाद्वारे पूर्वीच्या कायद्यातील झालेले बदलही तक्ता स्वरूपात उपलब्ध करून दिले आहेत.

कामगारांचा मूलभूत हक्क जपण्यासाठी व त्यांच्या सामाजिक सुरक्षिततेसाठी अत्यावश्यक ज्ञानाची शिदोरी श्री. अनंत सरदेशमुख यांनी सर्वांसाठी सोप्या भाषेत उपलब्ध करून दिली आहे. त्या दृष्टीने सर्व कामगार, व्यावसायिक, उद्योजक व कायदेतज्ञ यांनी संग्रही ठेवण्यासारखे पुरतक आपल्याला उपलब्ध झाले आहे. या पुस्तकास माझ्या हार्दिक शुभेच्छा !