All Books

नितीन गडकरी म्हणजे केवळ एक राजकीय नेते' अशा नजरेने पाहिल्यास त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील विविध विलोभनीय पैलू जाणवणार नाहीत. हे पैलू पारखले, तरच या नेत्याचे सर्वंकष व्यक्तिमत्त्व आपल्या डोळ्यापुढे उभे राहील. आपल्या जीवनप्रवासात नितीन गडकरींनी कर्तृत्वाचा अमीट ठसा उमटवला आहे. सार्वजनिक आणि राजकीय जीवनात अनेक निर्णय घेताना त्यांनी काय पथ्ये पाळली, त्यांच्या विचारांवर आणि मनोभूमिकेवर कुणाकुणाचा कसकसा प्रभाव पडला, अनेक समस्यांवर मात करताना त्यांनी दाखवलेली धैर्य, इच्छाशक्ती आणि सकारात्मकता त्यांना कुठून मिळते - अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी नितीन गडकरींच्या जीवनाचा आढावा घ्यायला हवा. चौकटी मोडणारा धुरंधर नेता : नितीन गडकरी' हे पुस्तक वाचकांना अशी संधी उपलब्ध करून देत आहे. नितीन गडकरींनी अत्यंत सर्वसामान्य परिस्थितीत आयुष्याच्या प्रवासाला प्रारंभ केला. आपल्या दृढनिर्धाराच्या बळावर त्यांनी आजचे असाधारण स्थान प्राप्त केले. ही सर्व वाटचाल काही सोपी आणि साधी सरळ नव्हती. त्यांना अनेक अडथळ्यांचा सामना करावा लागला असणार, अनेक आव्हानांशी संघर्ष करावा लागला असणार. त्यांनी आपले व्यक्तिमत्त्व समृद्ध आणि प्रगल्भ करण्यासाठी स्वत:च्या अंतर्मनातील एकाग्रतेवर भर दिला. आपल्या जीवनातील कक्षा व्यापक बनवण्यासाठी ज्या कौशल्यांची गरज जाणवली, ती कौशल्ये त्यांनी व्यापक व्यासंगाच्या आणि कठोर परिश्रमाच्या जोरावर अंगी बाणवली. आत्मव्यवस्थापन हा त्यांच्या आयुष्याचा मूलमंत्र ठरला. या मूलमंत्राच्या आधारे जीवनातील उच्च ध्येये आपण गाठू शकतो, हे नितीन गडकरींच्या प्रत्यक्ष उदाहरणाने वाचकांसमोर मांडणारे पुस्तक म्हणजे चौकटी मोडणारा धुरंधर नेता : नितीन गडकरी'.

रूढ अर्थानं ज्यांना सेलिब्रिटी म्हणता येणार नाही, अशी अनेक मराठी मंडळी वेगळ्याच वाटेनं चालत असतात. प्रसिद्धी, मानसन्मान, त्यातून मिळणारा पैसा या सगळ्यांच्या पलीकडे जाऊन आपल्या मनाला पटेल, आवडेल ते काम ही मंडळी स्वान्त सुखाय करीत राहतात. विश्वसंवाद या मराठीतल्या पहिल्या पॉडकास्टवर येऊन गेलेल्या अनेक पाहुण्यांपैकी काही निवडक पाहुण्यांशी झालेल्या गप्पांवर आधारित हे पुस्तक. पॉडकास्ट ते पुस्तक अशा माध्यमांतराचंही मराठीतलं हे पहिलंच उदाहरण. गेल्या चार-पाच वर्षात पॉडकास्टींग या माध्यमानं मराठीच नव्हे तर इतरही अनेक भारतीय भाषांमध्ये स्वतःचं स्थान निर्माण केलं आहे. मराठीमध्ये या माध्यमाची ओळख करून देण्यात विश्वसंवाद चा हातभार लागला याचा अतिशय आनंद वाटतो. हे पुस्तक वाचून आणि विश्वसंवाद च्या यू-ट्यूब चॅनेलवरील इतर मुलाखती ऐकून मराठी वाचकांमध्ये या माध्यमाची आवड निर्माण झाली, आणि त्याही पुढे जाऊन कुणी स्वतःचा पॉडकास्ट सुरु केला तर या धडपडीचं सार्थक झालं असं वाटेल.

आकाश संपते, तिथे सुरू होते अथांग अंतराळ . या अंतराळात पसरले आहे आपले अफाट विश्व. कोट्यवधी दीर्घिका, अब्जावधी ग्रह-तारे न्युट्रॉन तारे, क्वेसार, कृष्णविवरे अशा अनेक घटकांनी बनलेले हे विश्व. आपण कल्पनाही करू शकणार नाही, अशा चमत्कारांनी अन् घटनांनी भरलेले हे विश्व. या अनंत विश्वांचा वेध घेण्याचा अथक प्रयत्न जगभरचे खगोलशास्त्रज्ञ पिढ्यानपिढ्या करत आहेत. लहानथोरांच्या मनात एकाच वेळी कुतूहल अन् जिज्ञासा निर्माण करणार् या आणि त्याचवेळी त्यांना अचंबितही करणार् या या विश्वाचा सुबोध परिचय करून देण्यासाठी सुप्रसिद्ध खगोलतज्ज्ञ गिरीश पिंपळे यांनी रोखलेली दुर्बीण म्हणजे -

फुलं झाडावर तर छान दिसतातच, पण जेव्हा ती एका ओंजळीतून दुसऱ्या ओंजळीत जातात, तेव्हा ती आणखी छान दिसतात. जी गोष्ट फुलांची, तीच विचारांचीही. मनात जेव्हा शुद्ध, सात्त्विक विचार उमलतात, तेव्हा ते त्या कुणा एका व्यक्तीला तर आनंद देतातच, पण जेव्हा ते शब्दरूप लेवून एका मनातून दुसऱ्या मनात शिरतात, तेव्हा ते अधिक प्रकाश पसरवतात, अधिक प्रेरणादायी ठरतात. जगातलं, निसर्गातलं सौंदर्य आपल्या आस्वादक नजरेनं टिपण्याची किमया साध्य झाली म्हणजे ते इतरांनाही दाखवण्याची असोशी जन्म घेते. अशाच असोशीतून एका रसिकाला स्फुरलेल्या काही ललित लेखांचं हे संकलन. हे छोटेखानी लेख म्हणजे जणू काही सोनचाफ्याची फुलंच. त्या फुलांचा सुगंध जसा मन मोहरवून टाकणारा असतो, तसेच हे लेखही सात्त्विक समाधान देणारे आहेत. चौफेर संचार करणारे, प्रेरणेच्या पणत्या पेटवणारे आणि भावविश्व समृद्ध करणारेही !

पृथ्वीवरच्या वातावरणात ऑक्सिजनचं प्रमाण असतं वीस टक्के. हे प्रमाण कायम राखण्यात वनस्पतींचा वाटा महत्त्वाचा. हे प्रमाण घसरू लागलं ! दहा टक्क्यांहूनही खाली घसरलं ! आणि जगात एकच हाहाकार माजला. या समस्येवरचा तोडगा काय ? तो शोधताना जगातील राष्ट्र दोन गटांत विभागली गेली. पंचेचाळीस प्रगत राष्ट्रांचा तोडगा होता झाडांविना जीवन. तर वृक्षसंपदेचं रक्षण करणारा राष्ट्रसमूह म्हणत होता, 'झाडांच्या सहवासात जीवन.' या झगड्यात भारताचं धोरण काय होतं ? जागतिक पातळीवर नव्याने स्थापन झालेल्या 'श्वास मंत्रालया'तर्फे पॉडच्या माध्यमातून बंदिस्त परिसंस्थेची निर्मिती करण्याची योजन नेमकी काय होती ही योजना ? 'ग्रीन ड्रीम' संघटनेचा या योजनेला विरोध का होता ? एव्हरेस्टची वाढणारी उंची अन् ऑक्सिजनच्या पातळीतील घट यांचा एकमेकांशी,पर्यावरणबदलाशी काय संबंध ? आजची काल्पनिका उद्याचे वास्तव ठरल्याची अनेक उदाहरणे विज्ञानाच्या क्षेत्रात सापडतात. या कादंबरीतून मांडलेली कल्पनाही भविष्यातील भयकारी वास्तव ठरेल का ? पर्यावरणाच्या व्यामिश्र समस्येशी थेट भिडणारी भविष्यवेधी ही कादंबरी!

पाऊणशे वर्षांचा टप्पा ओलांडल्यानंतरही एखाद्या देशाला आपल्या अस्तित्वाच्या अर्थाचा प्रश्न पडावा का? पण, पाकिस्तानला तो पडतोय. पाकिस्तान का मतलब क्या?' हा प्रश्न आजही तेथे विचारला जातो; उत्तरासाठी इस्लामचा आधार घेतला जातो; मात्र तेथेही उत्तर मिळत नसल्याने कडवा भारतविरोध जोपासला जातो. धर्म आणि भारतविरोध यांच्या चौकटीतच आपले अस्तित्व टिकविण्याच्या नादात पाकिस्तानची फसगत झालीय. धार्मिक ओळख कमी करावी, तर वेगळेपण काय राहील याची भीती आणि भारतविरोधाची धार सौम्य करावी, तर मग भारतापासून वेगळे का झालो हा प्रश्न. आपल्या अस्तित्वाला या दोन घटकांभोवती केंद्रीत करण्याच्या नादात पाकिस्तान एका चक्रव्यूहात फसला आहे. अस्मितेच्या वावटळीत फसलेल्या देशाच्या आजवरच्या प्रवासाचा वेध.