संगीत

डॉ. अशोक दा. रानडे यांच्या लिखाणातून नेहमीच वाचकाला संगीताबद्दलची नवी नजर मिळते. संगीतातील सृजनप्रक्रियेपासून सादरीकरणापर्यंत अनेकविध पैलूंना स्पर्श करणाऱ्या त्यांच्या लेखमालांचे निवडक संकलन म्हणजे हा ग्रंथ. शास्त्रोक्त संगीत, विविध संगीत-परंपरा, नाट्य-संगीत, भावगीत-गायन, संगीतातील साहित्यिक अंग अशा विविध विषयांची मार्मिक मांडणी हे या ग्रंथाचे आगळे वैशिष्ट्य. जयदेव-बैजू-होनाजी अशा इतिहासातून डोकावणाऱ्या कलाकारांपासून रवींद्रनाथ टागोर, गजाननबुवा जोशी, सुब्बलक्ष्मी ते लता मंगेशकर अन् आशा भोसले अशा कित्येक कलाकारांशी डॉ.रानडे वाचकाचे अलगद बोट धरून भेट घडवतात. डॉ. रानड्यांची रसाळ, नर्मविनोदी शैली, अनेक किस्से आणि चुटके यांनी नटलेले हे संगीत विचारप्रवर्तक लिखाण वाचकाला एखाद्या कथा-कादंबरीसारखे गुंतवून ठेवील. मैफलीत पेशकश करणाऱ्या कलाकारांनी, संगीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी आणि आस्वादक व अभ्यासक संगीतरसिकांनी संगीतकलेच्या व्यापकतेचे भान येण्यासाठी आवर्जून वाचायलाच हवा असा ग्रंथ.

बासरीवर काही राग वाजवताना मर्यादा पडते ही गोष्ट पं.केशव गिंडे यांना अस्वस्थ करीत होती. अनेक वर्षे या अशा स्थितीत घालवल्यावर चिंतन-मननातून ही मर्यादा पार करण्याचे मार्ग त्यांना सापडले. त्यांच्या चिंतनातून नव्या प्रकारच्या बासरीचा जन्म तर झालाच; पण मंद्र, अतिमंद्र, मध्य, तार, अतितार अशा कुठल्याही सप्तकात लीलया फिरता येऊ शकेल अशा बासरीचा जन्म झाला. - पं.विकास कशाळकर पं.गिंडे गुरूजींनी हे पुस्तक लिहून मोठेच काम केले आहे. त्यांच्या चिकाटीला, नव्या वाटा शोधणा-या बुध्दीला आणि मऊ मुलायम सुराला, त्यांच्या संगीतातील शुध्दतेला माझा सलाम. हे पुस्तक दूरवर पसरेल आणि अनेकांना बासरी वाजवण्याची एवढेच नाही तर या वाद्यात प्रयोग करण्याची गोडी लागू शकेल. - डॉ.अनिल अवचट