बोलका पत्थर लंगरचा चमत्कार मती-भानामती छोट्या मुलींची मोठी भानामती जहर उतरवणारा दुआँ करमअली दरवेशाचा पुकार मीरावली बाबाच्या दर्ग्याचा कबुलीजबाब झाशीच्या राणीचा पुनर्जन्म हरवलेला सापडला त्याची गोष्ट मरता क्या नही करता अनुराधा देवीची मिटलेली मूठ आणि उघडा चमत्कार निर्मला माताजींचे हिंसक अध्यात्म नवसाचे बळी की ग्रामीण अंधश्रद्धेचा गळफास ? पळ भैरवनाथाचा, शोध भुताचा जटा निर्मूलनाची कथा आणि व्यथा धडका संपविण्याची धडक मोहीम

'गुणगुणणारे छोटे छोटे कीटक असोत वा रंगबिरंगी पक्ष्यांचे थवे, समुद्राचे गहिरे तरंग असोत वा आकाशाची मुग्ध निळाई, निसर्गाच्या सा-याच रूपांवर रेचेलनं मनापासून प्रेम केलं... आणि म्हणूनच मानवानं केलेला कीटकनाशकांचा मनमानी वापर तिला सहन झाला नाही. निसर्गाचं प्रेम, ध्यास अन् रेचेलची तळमळ, अभ्यास याची परिणीती म्हणजेच सायलंट स्प्रिंग हे केवळ पुस्तक नव्हतं, तो होता पर्यावरणासाठीचा लढा. त्यानंच जन्म दिला, जागतिक पर्यावरण चळवळीला. सा-यांना पर्यावरणासंदर्भात खडबडून जागं करणा-या रेचेलची ही चरितकहाणी...

अण्णा भाऊ साठे... गरीब, दलित, शोषित, या सर्वांच्या वेदनेचा उद्गार अन् पिळवणूक झालेल्या स्त्रियांच्या आक्रोशाचा हुंकार... आयुष्यभर काटे-निखारे तुडवत वंचितांच्या जागृतीची मशाल चेतवणारे खंदे लेखक... मायमराठीसाठी डफावर थाप मारून संयुक्त महाराष्ट्राची रणलावणी गात दिल्लीपर्यंत धडक मारणारे शाहीर... डॉ. होमी भाभा, नर्गिस, बलराज सहानी, शैलेंद्र, आचार्य अत्रे, कॉम्रेड डांगे अशा राष्ट्रीय दिग्गजांना प्रभावित करणारे कलावंत... अण्णा भाऊंच्या कार्यकर्तृत्वाच्या दशदिशा धुंडाळून, दुर्मीळ कागदपत्रं शोधून, अण्णांचं जीवन व साहित्य समृद्ध करणाऱ्या व्यक्तिमत्त्वांचा खास शोध घेऊन; कादंबरीकार विश्वास पाटील यांनी लिहिलेली वाङ्मयीन चरित्रगाथा अण्णा भाऊंची दर्दभरी दास्तान

विज्ञानाच्या झपाट्याने होणा-या प्रगतीने दिपून गेलेली मानवजात, विसाव्या शतकाच्या विश्वरुप-दर्शनाने भयचकीत झाली. विसाव्या शतकाने दिली दोन भीषण महायुद्ध आणि एकाहून एक संहारक अस्त्रांची निर्मिती ! या अस्त्रांच्या अविवेकी वापराने मानवजातीचं अस्तित्वच धोक्यात आलं. एकविसाव्या शतकाच्या उंबरठ्यावर थबकलेल्या मानवजातीच्या वाट्याला, उंबरठा ओलांडल्यावर काय होणार आहे ? तिचा वारसा कोणता ? तिच्या स्वागताला कोण असणार आहे ? तिसरं महायुध्द, सद्दाम हुसेन, इथियोपिया, सोमालिया आणि बोस्नियातली रणधुमाळी की, पेनिसिलीनचं पेटंट घ्यायला नकार देणारे अलेक्झांडर फ्लेमिंग, गांधीजी यांच्यासारखे महात्मे ? उपासमार की देवदुर्लभ समृध्दी ? वि.गो.कुलकर्णी यांनी आपल्या चिंतनपर लेखनातून विसाव्या शतकातील विज्ञानाच्या प्रगतीचं, त्याच्या दुष्परिणामांचं विश्लेषण केलं आहे. त्याचबरोबर एकविसाव्या शतकाचं संभाव्य चित्रं रेखाटलं आहे.

' धडपडणा-या तरुणाईसाठी हम होंगे कामयाब उठा,जागे व्हा ! ही तीन पुस्तके आणि त्यांचे लेखक संदीपकुमार साळुंखे आजच्या तरुण पिढीमध्ये अत्यंत लोकप्रिय ठरले आहेत. अक्षरशः हजारो तरुण-तरुणींना, पालकांना आणि शिक्षकांनासुद्धा प्रगतीची प्रेरणा देणा-या आणि विकासाच्या वाटा दाखवणा-या या लेखकाने समुपदेशनाचे एक आगळे व्रत अंगीकारले आहे... खरी प्रेरणा आपल्या आतच असते ती पेटवायची असते आपणच आणि फुलवायचीही असते आपणच... हे स्वतःच्या उदाहरणाने पटवून देत त्यांनी सादर केलेला एक आगळावेगळा सुसंवाद ! निराश तरुणाईला आशावादी, महत्त्वाकांक्षी बनवणारा... प्रत्येकाच्या अंतरीचा दिवा प्रज्वलित करणारा !

आई-वडील, सगेसोयरे, आप्तेष्ट अन् मित्रमंडळी, काही निव्वळ दृष्टिभेटीचे, हाय हॅलो वाले - किती किती लोक भेटतात आपल्याला रोज. पण त्यातल्या किती जणांना आपण ओळखतो? खरोखर? थोडेफार तरी? तशी ओळख पटायची असेल, तर पाहणाऱ्याजवळ हवी पारखी नजर, संवेदनशीलता, प्रगल्भता आणि सहृदयता. या गोष्टी केवळ चर्मचक्षूंनी नाही साधत. भूमीचे मार्दव सांगे कोंबाची लवलव' अशा कोवळिकीने आपल्या सुहृदांची शब्दचित्रे रेखाटण्यासाठी लेखणीला लाभावे लागतात...

'जलपरीच्या राज्यातच शोभावं, असं प्रवेशद्वार ! चर्चमधील वास्तुरचनेतून फुललेलं वसंतवैभव ! प्रकाशाची फुले उधळणारे रस्त्यावरचे कलात्मक दिवे अनेक रंगांतून नटणाऱ्या निसर्गाला वास्तुशिल्पात अंकित करणारा अंतोनी गौडी. पंख उभारलेला राजहंसच - असा आर्ट म्युझियमचा डौल ! ऑपेरा हाऊस म्हणजे जणू सामुराई योद्धा ! परग्रहावरलं यान वाटावं, असं सायन्स सेंटर ! आधुनिकतेचा कलात्मक गोफ विणणारा कल्पक रचनाकार सँटियागो कॅलट्राव्हा. दोघात अंतर शतकाचं, पण दोघंही स्पेनमधले. दोघंही स्थापत्यातले महाकवी. वास्तू, अवकाश, निसर्ग, भवताल आणि मानवी जीवन यांच्या गुंफणीतून अजरामर कलाकृती साकारणा-या या प्रतिभावान वास्तुरचनाकारांचा सचित्र, मनोवेधक कार्यालेख - श्रीनिवास नी. माटे या विख्यात आणि रसिक वास्तुरचनाकाराच्या शैलीदार लेखणीतून... अंतोनी गौडी आणि सँटियागो कॅलट्राव्हा '

अण्वस्त्रं ही विनाशकारी, प्रलयंकारी आहेत हे आपण जाणतो. पण अण्वस्त्रांच्या चाचण्याही तितक्याच घातक आहेत हे आपल्याला ठाऊक नसतं. अणुवीज ही स्वच्छ, स्वस्त आणि सुरक्षित आहे या भूलथापेवर आपण भाबडेपणानं विश्वास ठेवतो ! उच्च तंत्रज्ञान , लष्करी गुपितं या सबबींखाली तुमच्या-आमच्या जिवांशी हा कसा खेळ चालला आहे आणि पुढे लाखो वर्षांसाठी आपण एक विषारी वारसा कसा निर्माण करून ठेवला आहे हे अणुवास्तव उघड करून दाखवणारं हे पुस्तक : समस्या केवळ दाखवून थांबवण्याऐवजी मुळाशी जाऊन त्या सोडवण्याचे मार्ग पुढे ठेवणारं ! अणू या विषयाचा सर्वांगीण म्हणता येईल इतका हा विविधांगी विचार.

मिलिंद गुणाजी म्हणजे एक बहुपेडी व्यक्तिमत्वाचा कलंदर कलावंत. मळलेली वाट सोडून वेगळी वाट तुडवण्याचा त्यांचा स्वभाव. अशा वेगळया वाटेने ते द-याखो-यातून, शहराबंदरातून, गडकोटावर, सागरकिना-यावर, नदीतटावर, रानाडोंगरातून वाचकांचे बोट धरून हिंडतात. कधी त्यांचा कॅमेरा लकेर घेतो, कधी त्यांची लेखणी चित्र काढते आणि अशा आगळयावेगळया भटकंतीतून साकारते एक अनोखी मैफील.